Epoki literackie, analizy wierszy, poradniki, słownik, piosenki

Analiza i interpretacja wiersza Jana Andrzeja Morsztyna “O swej pannie”. Zobacz artykuł o baroku i biografię poety w Wikipedii.

t e k s t i n t e r p r e t a c j a
Biały jest polerowny alabastr z Karrary,
Białe mleko przysłane w sitowiu z koszary,
Biały łabęć i białym okrywa się piórem,
Biała perła nieczęstym zażywana sznurem,
Biały śnieg świeżo spadły, nogą nie deptany,
Biały kwiat lilijowy za świeża zerwany,
Ale bielsza mej panny płeć twarzy i szyje
Niż marmur, mleko, łabęć, perła, śnieg, lilije.
Koncept tego wiersza polega na tym, aby wychwalać cerę ukochanej dziewczyny podmiotu lirycznego poprzez dobór odpowiednich i zaskakujących odbiorcę porównań. Poeta zastosował anaforę – “Biały jest”, “Biała”, “Białe” – powtarzający się element na początku wersów. Dominuje tu porównanie bieli cery kobiety do kolejno wyliczanych: alabastru z Karrary (biały marmur), do mleka przysłanego z “koszary” (koszar: zagroda dla bydła, owiec), następnie do piór białego łabędzia, do pereł, świeżo spadającego śniegu, świeżo zerwanych kwiatów lilii. To swoista gradacja bieli: od rzeczy białej do najbielszej – poeta zaznacza to pojęciem “bielsza mej panny…”. Wiersz kończy konstatacja, że biel cery (twarz i szyja) panny poety jest i tak bielsza niż marmur, mleko i inne wymienione przedmioty. Nagromadzenie porównań ma olśnić pannę, wychwalić jej zalety i zapewne przekonać do autora słów, bo może być odbierane jako wyznanie miłosne.

Budowa wiersza

Wiersz napisano 13-zgłoskowcem w 8 wersach z rymami żeńskimi sąsiednimi. Poeta porównuje w niej biel cery swojej panny do bieli różnych przedmiotów i dochodzi do wniosku, iż nie ma na świecie nic bielszego niż jej ciało. Stosuje anaforę i porównania, wyodrębnia czy też wyolbrzymia jedną z cech urody (stosuje hiperbolę). Wiersze ma charakter miłosny i pochwalny, jest bliski peanowi. Poeta wychwala swoją pannę i prawi jej komplement wielkiej wagi.

Piękno jest ozdobą świata, dlatego każdy chce być piękny.

Do przemyślenia

Obowiązkowe peruki – nie tylko na dworze cesarza w Wiedniu – zobacz film “Amadeusz” z 1984 r.

Znając obyczaje barokowe, możemy powiedzieć, że płeć piękna musiała być obowiązkowo biała. Kobiety barokowe nie pokazywały się publicznie i nie udzielały towarzysko bez wizyty w komnacie z perukami, podobnie mężczyźni. Obowiązujące trendy wówczas to gruba warstwa makijażu i pudru, na peruce i odkrytych częściach ciała: na twarzy i szyi. Ramiona zdobiły rękawiczki i zakrywały od słońca specjalne parasolki.

Życiowe inspiracje

Dama w XVII/XVIII wieku musiała bardzo dbać o siebie, aby czasem jej skóry nie przypiekło słońce, bo to dyskwalifikowało ją towarzysko (jak dzisiaj brak depilacji czy nieużywanie antyperspirantów). Opalone słońcem były wyłącznie chłopki pracujące w polu – damy nie pracowały fizycznie.  Stosunek szlachty do chłopów był bardzo podobny do relacji pomiędzy panem i niewolnikiem, chłop był “własnością” pana i nie miał prawa głosu. Wszelkie zatem podobieństwa do chłopów dyskredytowały towarzysko – opalenizna była w 100% zakazana i nieelegancka.

Wiersz porównujący cerę kobiety do bieli mleka już dzisiaj nie powstałby, bo dziewczyny i kobiety XXI wieku “lubią brąz”.

Rubens – Trzy gracje -kobiety idealne w baroku. Tak mogła wyglądać panna z wiersza.

Nadużywanie pudru i peruk mogło być powodem wielu pomyłek. Czasami zakochane pary tańczyły, dwoje zakochanych ludzi spotykało się i poznawało na balach, pobierali się, ale tak naprawdę pierwszy raz widzieli się w całej okazałości przy wspólnej kąpieli. Po zdjęciu obowiązkowych peruk, krynolinów, po zmyciu z siebie wszystkich dodatków, mogło się okazać, iż wymyci wyglądają (bez peruk i pudru) zupełnie inaczej niż podczas balów i dworskich flirtów…

Współcześnie płeć piękna (dziewczęta, kobiety) też chce być jeszcze piękniejsza. Kobiety więc oblegają stoiska z kosmetykami w każdym sklepie, przeglądają katalogi z kosmetykami i wydają na nie fortuny. “Płci brzydkiej” (chłopcy, mężczyźni) wystarcza mydło, pasta do zębów i… bycie u boku pięknych kobiet.

Najlepsza jest miłość odwzajemniona

Skomentujesz?

Kontynuując czytanie, zgadzasz się z politykę cookies na tej stronie. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close