epoki, analiza wierszy, słownik terminów literackich

Analiza i interpretacja wiersza Edwarda Stachury “Życie to nie teatr”. Zobacz informacje o epoce współczesności i biografię w Wikipedii.

t e k s t i n t e r p r e t a c j a
Życie to jest teatr, mówisz ciągle, opowiadasz;
Maski coraz inne, coraz mylne się zakłada;
Wszystko to zabawa, wszystko to jest jedna gra
Przy otwartych i zamkniętych drzwiach.
To jest gra!
Bohaterami wiersza jest para zakochanych: ona i on. Poeta przedstawia dwa stanowiska wobec drugiego człowieka. Jego zdaniem ona (jego ukochana) gra, jest sztuczna, przybiera maski, nigdy nie jest prawdziwa. Dziewczyna  twierdzi, że życie jest teatrem, w którym człowiek gra swoją rolę, zmieniając tylko maski. Maska jest tutaj symbolem przybierania przez człowieka różnych postaw wobec świata i jednocześnie nawiązaniem do starożytnych tradycji teatralnych. W okresie antycznym aktorzy wychodzili na scenę w maskach. Mieli na nich namalowane miny w taki sposób, aby widzowie siedzący daleko i wysoko mogli je zobaczyć. Pod maską krył się prawdziwy człowiek, którego prawdziwego oblicza nikt nie widział. To aluzja do zachowania się człowieka. Czasami jedno mówimy, a myślimy zupełnie coś innego. Wychodząc z domu, przywdziewamy maskę i nie jesteśmy sobą, udajemy kogoś innego. Dla niej wszystko jest zabawą i grą właśnie. Otwarte lub zamknięte drzwi kończące strofę to mogą być  symbole ludzkiej prawdomówności i szacunku do drugiego człowieka.
Życie to nie teatr, ja ci na to odpowiadam;
Życie to nie tylko kolorowa maskarada;
Życie jest straszniejsze i piękniejsze jeszcze jest;
Wszystko przy nim blednie, blednie nawet sama śmierć!
Ty i ja – teatry to są dwa!
Ty i ja!
Podmiot odpowiada w drugiej strofie, iż jego zdaniem życie nie jest teatrem, ona nie ma racji. Dla niego życie nie jest tylko kolorową maskaradą, czyli zabawą, podczas której ludzie mają założone różne maski i nikt nikogo tak naprawdę nie zna. W życiu są momenty straszniejsze, lecz są też i piękne. Przy blasku i zaletach  życia wszystko blednie.
ref. “Ty i ja…” – W tych wersach zawarte są słowa klucze. Poeta i jego ukochana to dwa teatry, czyli dwa różne światy. Ona nakłada maski i nigdy nie jest sobą, a on odwrotnie – właśnie stara się być sobą i tego samego oczekuje od niej, lecz… bez wzajemności i zrozumienia.
Ty – ty prawdziwej nie uronisz łzy.
Ty najwyżej w górę wznosisz brwi.
Nawet kiedy źle ci jest, to nie jest źle.
Bo ty grasz!
Podmiot zna ukochaną dobrze i twierdzi, że jest nieczuła, nie zna łez. Nawet gdy jest źle, to ona i tak udaje, że jest dobrze. Robi zdziwioną minę i gra dalej swoją rolę.
Ja – duszę na ramieniu wiecznie mam.
Cały jestem zbudowany z ran.
Lecz kaleką nie ja jestem, tylko ty!
On ma duszę na ramieniu, czyli lęka się podejmować ważne decyzje. “Mieć duszę na ramieniu” to związek frazeologiczny oznaczający właśnie strach przed czymś. W tym przypadku chodzi o życie. Wiele razy doświadczyło go i świadczą o tym rany, jakie otrzymał. Twierdzi, że mimo to on nie jest kaleką, lecz ona. Kalectwem nazywa właśnie to, że ona nie zna życia lub zna tylko jedną stronę: zabawę, jest niepoważna.
Dzisiaj bankiet u artystów, ty się tam wybierasz;
Gości będzie dużo, nieodstępna tyraliera;
Flirt i alkohole, może tańce będą też,
Drzwi otwarte zamkną potem się.
No i cześć!
W tym dniu będzie bankiet u artystów i ona tam się pojawi. Z pewnością cała “tyraliera” mężczyzn zauważy jej urodę – to wyolbrzymienie sugerujące, że mężczyźni jak żołnierze będą ustawiać się w kolejce, aby ją zabawiać. Będą flirtować, pić alkohol, z pewnością przetańczą całą noc przy otwartych drzwiach, bez tajemnic. Ona z pewnością to uwielbia.”No i cześć!” – to wykrzyknik wskazujący na stan emocjonalny podmiotu, jakby chciał powiedzieć: “Trudno, jak zwykle”. Może też chodzić o to, że bal skończy się i pozostanie po nim tylko wspomnienie.  Jest o nią zazdrosny.
Wpadnę tam na chwilę, zanim spuchnie atmosfera;
Wódki dwie wypiję, potem cicho się pozbieram;
Wyjdę na ulicę, przy fontannie zmoczę łeb;
Wyjdę na przestworza, przecudowny stworzę wiersz.
Ty i ja – teatry to są dwa.
Ty i ja!
Poeta wpadnie tam na chwilę, zanim “spuchnie atmosfera” – zanim wszyscy się upiją, porzucą konwenanse. Wypije ze dwa kieliszki wódki, a potem cicho, bez zwracania na siebie uwagi opuści salę. Będzie wracał ulicami miasta w dobrym humorze. Nawet zamoczy głowę w fontannie, być może z powodu upału lub działania alkoholu. Następnie spojrzy na cały świat, na niebo – “przestworza” – i napisze ciekawy wiersz.Ref. Ty i ja…
Ty – ty prawdziwej nie uronisz łzy.
Ty najwyżej w górę wznosisz brwi.
I niezaraźliwy wcale jest twój śmiech.
Bo ty grasz!
Podmiot zna ją dobrze i twierdzi, że jest nieczuła, nie zna łez. Nawet gdy jest źle, to ona i tak udaje, że jest dobrze. Robi zdziwioną minę i gra dalej swoją rolę. Jej śmiech nie jest zaraźliwy, czyli szczery, ona udaje lub śmieje się z tego, czego nie powinna.
Ja – duszę na ramieniu wiecznie mam.
Cały jestem zbudowany z ran.
Lecz gdy śmieje się, to w krąg się śmieje świat!
On ma duszę na ramieniu… Lecz gdy się śmieje, to robi to szczerze i  w odpowiednich sytuacjach. Dlatego jego śmiech rozśmiesza także innych ludzi. Jest lub może być dowodem na szczerość jego świata i uczuć.

Czy trzeba być wielkim aktorem i dobrze grać swoje życie?

I jeszcze…

Podmiot liryczny w wierszu przedstawia dwa światy/teatry, czyli dwoje ludzi. Ona udaje, że żyje, nie traktuje go/życia poważnie, gra wiele ról i tak naprawdę nie wie, kim jest. Pojęcie teatru jest tu użyte w negatywnym znaczeniu.

Teatr starożytny

Teatr jest miejscem, w którym ludzie grają za pieniądze dla publiczności, aby wzbudzić w widzach jakieś emocje. W realnym życiu nie można tak postępować, ponieważ w którymś momencie człowiek zapomni kim jest naprawdę. Zakładanie masek w teatrze antycznym oznaczało zmianę postaci i postawy, maski miały często zarysowane oblicza i uczucia, na przykład uśmiech czy łzy. Zakładano je po to, aby widzowie siedzący daleko od sceny mogli zobaczyć postacie, aktorzy też zakładali koturny i wydawali się wyżsi niż w rzeczywistości. Gdy kończy się przedstawienie, aktorzy przebierają się, zmywają makijaż i wracają do życia, tego normalnego, oddzielając pracę od rodzinnych obowiązków i relaksu. Wtedy już nie grają, ale są sobą. Poeta czyni aluzję do ukochanej mu dziewczyny, która ignoruje go i sprawia wrażenie świetnej aktorki. jest o nią zazdrosny i pragnąłby, aby ona odwzajemniła jego uczucia, ale ona gra. Podejrzewa ją o to, iż wciąż udaje, nawet jej płacz czy śmiech są nieszczere. Jest to wiersz o niespełnionej miłości i naturze człowieka, który często zapomina, kim jest, ponieważ nauczył się odgrywać role i czasami zapomina, że nie jest w teatrze.

Życiowe inspiracje

Jest to wiersz o kłamstwie i miłości, a także o dwóch obliczach człowieka, masce, jaką zakłada, wychodząc do ludzi. Największym teatrem, w jakim żyjmy, jest szkoła. Uczniowie, może także i Ty, w domu mówią rodzicom, że nie mają czasu na żadne inne zajęcia, ponieważ mają… naukę. W szkole podczas lekcji jednak otrzymują oceny niedostateczne, bo nie odrobili zadań lub nie przygotowali się do zajęć. Dopiero podczas wywiadówki rodzice dowiadują się prawdy i niejednokrotnie dochodzą do wniosku, że ich dziecko to świetny/na aktor/ka. Jeśli są zadowoleni z ocen, jest dobrze, ale w przeciwnym razie dzieci mogą liczyć na “szlaban” na kompa lub komórkę, w ostateczności zero kieszonkowego i wyjść z domu. Tak się właśnie kończy gra aktorska poza teatrem, ale są gorsze jej skutki. Gdy ukochana rozbudziła w Gustawie miłość, a potem wyszła za mąż za innego, młodzieniec popełnił samobójstwo (“Dziady” cz. IV A. Mickiewicza). Dlatego nigdy, przenigdy nie graj zakochanej osoby w kimś, kogo nie kochasz, bo z pewnością dojdzie do zranienia uczuć tej drugiej osoby. Przy okazji: rodzice to w Twoim teatrze/życiu najważniejsi widzowie – bądź wobec nich sobą, nie graj, nie zakładaj masek, szanuj swoich widzów.

Posłuchaj piosenki w wyk. Jacka Różańskiego

Dodaj komentarz

Kontynuując czytanie, zgadzasz się z politykę cookies na tej stronie. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close