Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie

In: analiza wiersza

5 mar 2010

Analiza i interpretacja wiersza Jana Kochanowskiego “Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie” (fragm. “Odprawy posłów greckich”). Zobacz także informacje o epoce renesansu, w której tworzył poeta i jego biografię w Wikipedii.

t e k s t i n t e r p r e t a c j a
Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie,
A ludzką sprawiedliwość w ręku trzymacie,
Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono
I zwirzchności nad stadem bożym zwierzono:
Miejcie to przed oczyma zawżdy swojemi,
Zeście miejsce zasiedli boże na ziemi,
Z którego macie nie tak swe własne rzeczy,
Tako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy.
A wam więc nad mniejszymi zwierzchność jest dana.
Ale i sami macie nad sobą pana,
Któremu kiedyżkolwiek spraw swych uczynić
Poczet macie: trudnoż tam krzywemu wynić.
Nie bierze ten pan darów ani się pyta,
Jeśli kto chłop czyli się grofem poczyta,
W siermiędzieli go widzi, w złotychli głowach;
Jeśli namniej przewinił, być mu w okowach.
Więc ja podobno z mniejszym niebezpieczeństwem
Grzeszę, bo sam się tracę swym wszeteczeństwem.
Przełożonych występy miasta zgubiły
I szerokie do gruntu carstwa zniszczyły.
Pieśń rozpoczyna inwokacja do rządzących Polską (łac. res publica – dosł. rzecz pospolita, republika, rzecz publiczna – pospolita rzecz, rzeczpospolita – RP), którzy mają władzę nad krajem. Im powierzono naród, losy społeczeństwa i powinni pamiętać o tym. Zajęli niejako miejsce sprawiedliwego sędziego, Boga, na ziemi i winni się z tym liczyć. Przed Nim będą kiedyś stali i tłumaczyli się ze swego postępowania. Powinni zatem mieć na uwadze dobro publiczne a nie zajmować się swoimi prywatnymi problemami. Przed Bogiem nie będą mogli kłamać, zły (krzywemu) człowiek nie ukryje tam swoich grzechów. Nie wejdzie także do nieba. Niezależnie od stanu społecznego, Bóg sądzi wszystkich za czyny, czy to hrabia (graf) czy w zwykłym płaszczu (siermiędze) chodzi. Jeśli zgrzeszył, będzie za to odpowiadał. Mniejszą  odpowiedzialność posiada zwykły człowiek. Jeśli zrobi coś złego, skrzywdzi sam siebie. Gdy błędy popełniają rządzący, mogą doprowadzić do klęski całego narodu. Przez głupotę właśnie wielu władców zgubiło swoje państwa i miasta.

Władza uzależnia jak narkotyk

Interpretacja/dodatek

Jan Kochanowski zwraca się do rządzących, aby mieli na uwadze odpowiedzialność za kraj. Najwyraźniej dostrzega złe strony władzy i “złotego wieku” wolności szlacheckiej. Doprowadzą one w przyszłości, w XVIII wieku do zguby polski naród. Korzysta ze sposobności, jaką jest wielkie wydarzenie ślubu Jana Zamoyskiego. Pod maską wojny trojańskiej, problemów Priama, Parysa/Aleksandra, rady trojańskiej pokazuje, iż rządzący nie mogą patrzyć na korzyści wynikające z władzy, ale także na obowiązki wobec państwa.  Są za nie przede wszystkim odpowiedzialni.

dodatek

Sejm RP

Sejm RP

Zalążkiem i przykładem kół rządzących państwem są szkolne i klasowe samorządy. Z reguły przewodniczący klas to osoby wybierane w demokratycznych wyborach. Oczekiwania co do funkcji są ogromne: organizacja dyskotek klasowych, pilnowanie dyżurów, kontakt z nauczycielami, wychowawcą, pilnowanie ważnych rocznic, kroniki klasowej, działania integracyjne na rzecz społeczności klasowej itp. Bywa, iż wyborcy samorządów klasowych niechętnie biorą udział w wyborach, sami nie chcą zajmować się pracą samorządową, ale “wybrańcom” stawiają największe wymagania i są bardzo krytyczni. Staraj się zachowywać z dużą dozą tolerancji, bo w szkole najbardziej widoczny jest syndrom dyskoteki – tak to nazywam na użytek własny.

Otóż na organizowaną przez przewodniczącą klasy dyskotekę przychodzą wszyscy uczniowie i często bywa, że każdy przynosi swoje nagrania muzyczne, pragnąc je zaprezentować, bo przewodnicząca nie chce urazić nikogo, zatem mówi: “Przynieście nagrania, będziemy sami sobie włączać ukochane kawałki”. Często na takich imprezach większość nie bawi się i podpiera mury, bo “muzyka nie ta” i dyskoteka zamienia się w koncert życzeń, podpieranie ścian. To jest właśnie ów syndrom, czyli pewna grupa cech – objawów stanowiących chorobę – tutaj: ambicjonalną, bo każdy chce, oczekuje i żąda, aby jego ulubiona muzyka była grana – w przeciwnym razie na złość innym nie będzie się bawił! Dlatego najlepiej zatrudnić didżeja, aby on decydował o rodzaju muzyki granej podczas klasowej dyskoteki. Owszem, ważny jest głos każdego uczestnika zabawy, życia szkolnego, ale jeśli wszyscy zaczną rządzić, wysuwać żądania, nie będzie zabawy, ale “przepychanka”.

Życie i rządzenie w szkole często tak właśnie wygląda, że zarażeni syndromem dyskoteki uczniowie postępują w myśl zasady: “Ja chcę, aby klasa, nauczyciele, dyrekcja, obsługa, a nawet dowozy uczniów i całe państwo dostosowało się do moich potrzeb (najlepiej byłoby, gdyby szkoła zaczynała pracę, gdy uczeń będzie miał na to ochotę…).  Ale czy to jest możliwe bez krzywdy dla innych i sprawiedliwe? Władza demokratyczna w państwie polega na tym, że decyduje większość parlamentarna. “Odprawa…” pokazuje, iż większość czasami nie ma racji i może doprowadzić kraj do zguby? Jak zatem rządzić w klasie, w szkole, w państwie? Nie ma innej drogi niż dialog, wsłuchiwanie się w głosy obywateli i rozważanie racji. Najlepiej jest, gdy różne racje są rozważane przez ludzi mądrych, doświadczonych i kochających swoją ojczyznę. Dlatego musisz chodzić do szkoły, aby być człowiekiem mądrym, doświadczonym i abyś nauczył/a się kochać to, co nazywasz ojczyzną.

Od wolności do niewolnictwa krótka droga

Pobierz/Przeczytaj esej: Dlaczego sprawujący władzę winni czytać “Króla Edypa”, “Antygonę” i “Odprawę posłów greckich”?

Zobacz koniecznie dwie pozostałe doskonałe pieśni z “Odprawy”: By rozum był przy młodości i O nierządne królestwo





Skomentuj




Kalendarz wpisów

lipiec 2010
P W Ś C P S N
« cze    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  


Allegro - największe aukcje internetowe, najniższe ceny! Kup i sprzedaj!