Epoki literackie, analizy wierszy, poradniki, słownik, piosenki

Mrówko ważko biedronko – analiza i interpretacja wiersza Jana Twardowskiego.
Zobacz informacje o epoce współczesności i biografię poety w Wikipedii.

t e k s t i n t e r p r e t a c j a
Mrówko co nie urosłaś w czasie wieków
ćma od lampy do lampy
na przełaj i najprościej
świetliku mrugający nieznany i nieobecny
koniku polny
ważko nieważka
wesoło obojętna
biedronko nad którą zamyśliłby się
nawet papież z policzkiem na rękuczłapię po świecie jak ciężki słoń
tak duży, że nic nie rozumiem
myślę jak uklęknąć
i nie zadrzeć nosa do góry

a życie nasze jednakowo
niespokojne i malutkie

Wiersz zaczyna się apostrofą do mrówki. Nie zmieniła się w czasie tysięcy lub milionów lat istnienia świata. Jest symbolem pracowitości i chyba także zaprzeczeniem naukowej teorii ewolucji? Jej twórca Darwin twierdził, iż człowiek nie został stworzony przez Boga, ale ewoluował. Mrówki nie ewoluowały?
Cechą mrówek jest siła i pracowitość. Potrafią udźwignąć ciężar kilkakrotnie przewyższający masę ich ciała. Patrząc na mrowiska, widzimy tam wieczny ruch, bo mrówki niemal nigdy nie odpoczywają.

Mrówki

Kolejna apostrofa dotyczy ćmy. Jest to owad nocny, motyl. Ćmy posługują się światłem jak nawigacją, ale nie rozróżniają światła żarówki od światła gwiazd czy świeczki. Służy im ono w ten sam sposób, w jaki statkom latarnie morskie. Konsekwencje lotu ćmy do świecy mogą okazać się tragiczne, spali sobie skrzydła i zginie w ogniu. Być może właśnie tę cechę eksponuje w wierszu poeta? Człowiek podobnie jak ćma kieruje się pewnymi wartościami i przyzwyczajeniami, które mogą okazać się dla niego zgubne, np. jemy za dużo słodyczy(?).

Do grupy przedstawianych owadów podmiot liryczny dołącza świetlika. Jest on zwany “robaczkiem świętojańskim” i należy do rodziny chrząszczy. Posiada w odwłoku specjalny narząd bioluminescencyjny wytwarzający błyski światła. Podmiot mówi o nich świetlikach, że są nieznane i nieobecne. Czy mogą być w związku z tym metaforą życia człowieka, który pojawia się na świecie i przemija, znika? A może są tajemnicą przyrody, którą chcemy odkryć a takich tajemnic jest więcej?

Ważka

Podmiot liryczny zwraca się następnie do konika polnego, ważki i biedronki. Sprawia to wrażenie, jakby chciał z nimi rozmawiać. Ważkę nazywa nieważką – gra słów. Ważki przypominają małe helikoptery, trasa ich lotu nie jest jednolita i trudno ją określić. Przymiotnik “nieważka” można skojarzyć ze stanem nieważkości, czyli brakiem przyciągania ziemskiego np. na Księżycu. Z kolei biedronka to owad powszechnie znany – także z rodziny chrząszczy – i lubiany, szczególnie przez dzieci. Tradycje słowne wskazują, iż po ilości kropek na skrzydłach biedronki można odczytać ich wiek. Są uznawane powszechnie jako przyjaciółki ludzi, ponieważ żywią się mszycami i drobnymi owadami, są więc pożyteczne.
“Biedroneczko skocz do nieba, przynieś mi kawałek chleba” – to powiedzenie jest przekazywane przez pokolenia i mówi o pożytecznej roli biedronek w ekosystemie. Nawet papież podziwia lub przygląda się biedronce. Jest to aluzja do Jana Pawła II, który był znany z miłości do przyrody.

W drugiej strofie ujawnia się podmiot liryczny. Świadczą o tym czasowniki w 1 osobie l. poj. “człapię” i “myślę”. W porównaniu z wymienionymi wcześniej owadami czuje się ciężki jak słoń – porównanie. Stwierdza, że niczego nie rozumie – chodzi o wiedzę o świecie i życiu. Próbuje uklęknąć, czyli uznaje swoją małość przed Bogiem, ale też stara się nie zadzierać nosa – co jest symbolem dumy człowieka z panowania nad światem przyrody. Zdaje więc sobie sprawę z faktu, iż podobnie jak ważki czy biedronki ludzie są tylko elementami przyrody stworzonej przez Boga, niczym więcej. Dowodzi tego stwierdzenie w ostatniej strofie, gdzie podmiot przyznaje, że życie człowieka jest takie samo jak życie owadów, niespokojne też i małe.

Biedronka

Reasumując można powiedzieć, iż jest to wiersz o pokorze, z jaką człowiek powinien odnosić się do otaczającego go świata. Jednocześnie to dzieło o miłości do zwierząt, których życie jest tak samo kruche jak ludzkie. Święty Franciszek w średniowieczu nazywał zwierzęta braćmi i siostrami. Gdyby dzisiaj żył i zobaczył hodowlę zwierząt na skalę przemysłową (wołowina, wieprzowina, drób itd.), z pewnością załamałby się…
Mimo iż owady – insekty – są od ludzi starsze, to człowiek osiągnął nad nimi przewagę. Mimo to życie ludzkie jest tak samo kruche jak owadów. Jesteśmy dla owadów czymś w rodzaju słoni, ale umieramy podobnie.

Budowa wiersza

Jest to wiersz wolny i bezrymowy, składa się z trzech strof, kolejno 9-, 4- i 2-wersowych.

Nauka o owadach to entomologia – dział zoologii, nauki o zwierzętach.

Skomentujesz?

Kontynuując czytanie, zgadzasz się z politykę cookies na tej stronie. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close