Epoki literackie, analizy wierszy, poradniki, słownik, piosenki

Analiza i interpretacja wiersza Ignacego Krasickiego “Kulawy i ślepy”. Zobacz informacje o epoce oświecenia i biografię poety w Wikipedii.

t e k s t i n t e r p r e t a c j a
 

[czerwona czcionka – próba uwspółcześnienia]

Niósł ślepy kulawego, dobrze im się działo;
Niósł ślepy kulawego, dobrze im się powodziło;
Ale że to ślepemu nieznośne się zdało,
Ale że to ślepemu nieznośne się stało,
Iż musiał zawżdy słuchać, co kulawy prawi,
Iż musiał zawsze słuchać rozkazów kulawego,
Wziął kij w rękę: “Ten — rzecze — z szwanku nas wybawi”.
Wziął kij w rękę: “On nas od krzywdy wybawi”.
Idą; a wtem kulawy krzyknie: “Umknij w lewo!”
Idą; a wtem kulawy krzyknie: “Skręć w lewo!”
Ślepy wprost i, choć z kijem, uderzył łbem w drzewo.
Ślepy nie posłuchał i uderzył głową w drzewo.
Idą dalej; kulawy przestrzega od wody;
Idą dalej; kulawy przestrzega przed wodą;
Ślepy w bród; sakwy zmaczał, nie wyszli bez szkody.
Ślepy do niej wszedł, zamoczył torby, nie wyszli cało.
Na koniec, przestrzeżony, gdy nie mijał dołu,
Na koniec, mimo ostrzeżeń ślepy poszedł w przepaść,
I ślepy, i kulawy zginęli pospołu.
I ślepy i kulawy zginęli razem.
I ten winien, co kijem bezpieczeństwo mierzył,
I ten winien, co kijem bezpieczeństwo mierzył,
I ten, co bezpieczeństwo głupiemu powierzył.
I ten, co bezpieczeństwo głupiemu powierzył.

Widzimy dwóch kalekich ludzi: ślepca, człowieka niewidomego i kulawego, który nie mógł iść, zatem niósł go ślepiec. “dobrze im się działo” – czyli jakoś sobie razem radzili. Ślepy jednak znudził się wskazówkami kulawego. Prawdopodobnie nie mógł znieść faktu, że kulawy widzi, wiec wie więcej niż on. Mógł też stracić do niego zaufanie lub był zazdrosny. Postanowił więc posłużyć się kijem i w ten sposób wytyczać ich drogę. Przestał słuchać rad kulawego, stale niosąc go. Kulawy ostrzegał ślepca przed zderzeniem z drzewem. Ślepiec był uparty i nie posłuchał go. Zapłacił za to rozbitym nosem. Następnie nie posłuchał kulawego wówczas, gdy ten ostrzegał przed wodą. Niestety, obaj wpadli do niej i zamoczyli torby. Na koniec ślepiec nie posłuchał kulawego, gdy tamten ostrzegał przed przepaścią (dołem). Obaj zginęli.

Zdaniem poety zarówno ślepy jak i kulawy byli winni swojej śmierci, ponieważ pierwszy ufał bardziej kijowi niż człowiekowi, drugi dał się prowadzić głupcowi. Dlaczego poeta nazywa ślepca głupcem? Wolał zaufać “kijowi”, swoim mimo wszystko nieco otępiałym zmysłom niż kulawemu. Zazdrościł kulawemu wzroku – po prostu. Drugi bohater bajki, kulawy, też nie błysnął inteligencją, gdyż oddał swoje życie w nieodpowiednie ręce. Nie mieli do siebie zaufania, dlatego zginęli.

Budowa wiersza

Bajka została napisana 13-zgłoskowcem wierszem ciągłym i składa się z 12 wersów. Występują tu rymy żeńskie sąsiednie.

Zazdrość o rządzenie (władzę) niszczy wielkie uczucia z przyjaźnią i miłością włącznie.

Do przemyślenia

Przesada bywa zgubna

Krasicki w bajce “Kulawy i ślepy” przedstawia krytykę cech, które są bardzo popularna wśród ludzkich wad, a mianowicie: zawiść (zazdrość) i zarozumialstwo, pychę i głupotę, łatwowierność i naiwność, pragnienie władzy i dominacji nad innymi ludźmi. Kulawy dobrze wszystko widział i powinien był prowadzić ślepca. Ten jednak z zazdrości nie chciał go słuchać i obaj wyszli na tym bardzo źle. Stracili życie, ponieważ nie potrafili się porozumieć. Morał z tej bajki wynika taki, że warto słuchać mądrzejszego lub lepiej znającego się na problemie, odkładając na bok własne ambicje i chęć dominowania. Nie zawsze człowiek musi mieć rację – z tą prawdą nie chciał pogodzić się ślepy. Z kolei prawdopodobnie kulawy zachowywał się z wyższością, narzucając kierunek marszu towarzyszowi podróży.

Jest wiele takich sytuacji w życiu człowieka, a w dzieciństwie i młodości szczególnie, które kwalifikują się jako przykłady do interpretacji tej bajki . Dla przykładu: mama wiele razy ostrzegała małego Janka, aby nie zbliżał się do pieca, ale ten nie usłuchał, aż w końcu sparzył się i wówczas zrozumiał zakaz. W gimnazjum i szkole średniej jest wielu uczniów “mądrzejszych” od nauczycieli czy od swoich rodziców, zarozumiałych i zawistnych. Przekonują się o tym ich koleżanki, koledzy, a także całe otoczenie. W ślepym pędzie, aby dominować w towarzystwie, postępują wbrew zasadzie: “kura jest mądrzejsza od jajka”, czyli: “Jajko mądrzejsze od kury”. Z takich sytuacji wynikają częste nieporozumienia i waśnie, kłótnie i bójki, a także życiowe porażki. Są spowodowane ludzką naturą dążącą do wyróżniania się z tłumu i chęcią podporządkowania sobie innych – każdy chce być mądrzejszy od drugiego. Mało jest ludzi na przykład mówiących komplementy, większość woli krytykować drugiego i narzekać.  Dotyczy to także dorosłych.  Tak więc bajka Krasickiego uczy pokory wobec mądrości innych ludzi i zaufania do ich wiedzy czy doświadczenia, a także skromności.

Wyobraź sobie, że nie słuchasz instruktora nauki jazdy, prowadząc auto podczas kursu albo że pilot samolotu nie słucha rad z wieży kontrolnej… Katastrofa?

2 odpowiedzi na „Kulawy i ślepy”

  • Tekst do analizy, jak większość, pobrałem stąd: “Kulawy i ślepy”. Wymieniony przymiotnik jest rzeczywiście bez “ą”. Trudno uznać publikację biblioteki uniwersyteckiej za niepoprawną, trudno też nie uznać autorytetu I. Chrzanowskiego – “jestem w kropce”. Pociesza fakt, że szczegół ten nie wpływa tak znacznie na interpretację całości. Dziękuję za cenną uwagę…

  • Ignacy Chrzanowski w swoim dziele “Historia literatury niepodległej Polski” tekst owej bajki podaje inaczej.
    “Niósł ślepy kulawego, dobrze im się działo;
    Ale że to ślepemu nieznośną się zdało,…”
    W drugim wersie prof. Chrzanowski podaje: nieznośną. W internecie zaś doszukałem się albo “nieznośno”, albo “nieznośnym”, albo “nieznośne”. Oczywiście sprawdzę jeszcze w innych źródłach, ale pragnę zaznaczyć, że owo “nieznośną” z końcówką “-ą” jest o tyle zasadne, że ślepemu to zdało się “rzeczą nieznośną”, “sytuacją nieznośną”, zatem Krasicki pominął tutaj rzeczownik, pozostawiając to w domyśle. Nieznośną bowiem jest rzeczą, sytuacją, kiedy musimy czynić to, co ktoś drugi nam podpowiada, nakazuje. Pozdrawiam ciepło. Grzegorz Duda

Skomentujesz?

Kontynuując czytanie, zgadzasz się z politykę cookies na tej stronie. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close