Epoki literackie, analizy wierszy, poradniki, słownik, piosenki

Boże coś Polskę – analiza i interpretacja wiersza Alojzego Felińskiego. Zobacz informacje o epoce oświecenia i biografię poety w Wikipedii.

t e k s t i n t e r p r e t a c j a
Boże! coś Polskę przez tak liczne wieki
Otaczał blaskiem potęgi i chwały,
I tarczą swojej zasłaniał opieki
Od nieszczęść, które przywalić ją miały;

Ref.
Przed twe ołtarze zanosim błaganie.
Naszego Króla zachowaj nam Panie!

(zob. Dodatek poniżej)

Ty, coś ją potem, tknięty jej upadkiem.
Wspierał walczącą za najświętszą sprawę,
I chcąc świat cały mieć jej męstwa świadkiem,
Wśród samych nieszczęść pomnożył jej sławę:

Przed twe ołtarze…

Ty, coś na koniec nowymi ją cudy
Wskrzesił, i sławne z klęsk wzajemnych w boju
Połączył z sobą dwa braterskie ludy,
Pod jedno bedno berło Anioła pokoju:

Przed twe ołtarze…

Wróć nowej Polsce świetność starożytną
I spraw, niech pod Nim szczęśliwą zostanie;
Niech sprzyjaźnione dwa narody kwitną,
I błogosławią Jego panowanie;

Przed twe ołtarze…

Wiersz rozpoczyna się inwokacją do Boga, który przez wiele wieków otaczał Polskę “blaskiem potęgi i chwały”. Jest to nawiązanie do realnej potęgi, jaką była Polska w “złotym wieku” (renesans) aż po oświecenie. Później jednak nastąpiły kolejne rozbiory i kraj nasz zniknął z map świata. O ironio, jeden z zaborców sam siebie mianował królem Polski, a jego brat zamówił dla niego hymn, aby Polacy czcili Aleksandra jak Anglicy swego króla. Dobrze się bawili bracia z dynastii Romanowów (Aleksander, Mikołaj i Konstanty), obejmując najwyższe urzędy w Rosji i podbitych państwach. W każdym razie poeta dokładnie oddał wagę wielkości opieki Boga nad Polską. Otaczał, osłaniał ją tarczą chroniącą od nieszczęść.

W dowód wdzięczności Polacy nieśli przed ołtarze błaganie, aby Bóg błogosławił królowi. Strofa druga jest wyraźną aluzją do zjednoczenia wielkich dwóch narodów: Polaków i Litwinów. Wspólnie nasze narody przeżyły wielkie chwile zwycięstw, aby mogły później żyć w pokoju. Z kolei w ostatniej, trzeciej strofie słyszymy prośbę o błogosławieństwo dla Polski. Jest to modlitwa, błaganie o szczęście dla wszystkich Polaków i Litwinów.

Budowa wiersza

Utwór został napisany w 5 strofach, z których jedna, dwuwersowa stanowi powtarzający się refren. W każdej strofie są 4 wersy (oprócz refrenu) pisane 11-zgłoskowcem z rymami żeńskimi przeplatanymi.

Środki stylistyczne

epitety: liczne wieki, blaskiem potęgi, tarczą opieki, najświętszą sprawę, męstwa świadkiem, nowymi cudy, braterskie ludy, Anioł pokoju, sprzyjaźnione narody.
metafory: blask potęgi, tarcza opieki i in.

Pierwotnie: “Naszego Króla zachowaj nam Panie!”, później: “Naszą ojczyznę racz nam wrócić, Panie”, “Ojczyznę wolną racz nam (z)wrócić Panie!”, “Ojczyznę wolną pobłogosław Panie”…

Do przemyślenia

zob. Rzeczpospolita obojga narodów (Polska-Litwa)

Jest to hymn dziękczynny i błagalny Alojzego Felińskiego, którego twórczość  przypada na lata 1800-1815 (schyłek oświecenia). Powstał w 1816 roku w rocznicę powstania Królestwa Kongresowego (Polskiego). został napisany na zamówienie księcia Konstantego dla cara Aleksandra I (bracia, synowie cara Pawła I), który koronował się na króla ogłoszonego Królestwa Polskiego w 1815 roku. Od roku 1818 utwór Felińskiego rozpowszechniano pod tytułem “Pieśń narodowa za pomyślność króla”.

Już rok po powstaniu wiersza w miejscu drugiego wersu refrenu “Naszego Króla zachowaj nam Panie!” śpiewano: Naszą ojczyznę racz nam wrócić, Panie”. W latach 70 i 80-tych XX wieku, po powstaniu Solidarności śpiewano: “Ojczyznę wolną racz nam (z)wrócić Panie!”. Z kolei po 1989 roku słowa te zmieniono na “Ojczyznę wolną pobłogosław Panie”. Melodię zapożyczono z pieśni “Serdeczna Matko”. Pomysł napisania hymnu pochodzi z angielskiego “God save the king (obecnie: queen)”.

Hymn powstał w ciekawych historycznie czasach. Aleksander I był tym cesarzem Rosji, który pokonał Napoleona I Bonapartego (z Napoleonem Polacy wiązali nadzieje na wyzwolenie). Legenda głosi, iż w 1825 roku Aleksander I upozorował swoją śmierć, resztę życia spędzając na modlitwach w klasztorze. Rosja stała się mocarstwem europejskim, z którym inne kraje musiały się liczyć. Polska znajdowała się wówczas pod zaborami, także rosyjskim.

A. Feliński przemycił do “Boże coś Polskę” informacje o Polsce i jej dawnej potędze. Treść dzieła wskazuje, że oto Aleksander I przejmuje władzę nad narodem nie byle jakim, ale starożytnym i w przeszłości wielkim, jak sama ówczesna Rosja. Na więcej aluzji autor prawdopodobnie nie mógł sobie pozwolić. Dzieło powstało na zamówienie księcia Konstantego, co było dla Polaka czynem haniebnym, wskazującym na kolaborację. Mimo wszystko jednak pieśń Felińskiego do dzisiaj jest śpiewana i symbolizuje ogromną tęsknotę za dawną świetnością Polski, jest dowodem patriotyzmu Polaków i wiary w Boga, Jego ochronę i ufność. Przypomina o związkach pomiędzy Polską i Litwą, o dawnej potędze obu naszych krajów. W skład Rzeczpospolitej Obojgu Narodów wchodziły także inne narody.

W 1825 roku, po śmierci Aleksandra I, miejsce na tronie carskim zajął Mikołaj, jego młodszy brat. Wątek koronacji Mikołaja i sylwetkę księcia Konstantego wykorzystał w “Kordianie” Juliusz Słowacki – zob. oprac.: rozmowa cara Mikołaja z Konstantym o podziale władzy w ich rodzinie.

Skomentujesz?




Strona główna:
Do ferii świątecznych zostało:
days
0
4
hours
0
2
minutes
2
8
seconds
1
5

fan realnej codzienności

Kontynuując czytanie, zgadzasz się z politykę cookies na tej stronie. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close