epoki, analiza wierszy, słownik terminów literackich

Bogurodzica – analiza i interpretacja wiersza.
Zobacz też informacje na temat średniowiecze, a także artykuł w Wikipedii.

t e k s t i n t e r p r e t a c j a
Bogurodzica, dziewica, Bogiem sławiena Maryja!
U Twego syna, Gospodzina, matko zwolena Maryja,
Zyszczy nam, spu[ś]ci nam.

Kirielejson.

Twego dziela krzciciela, Bożyce,
Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze.
Słysz modlitwę, jąż nosimy,
A dać raczy, jegoż prosimy,
A na świecie zbożny pobyt,
Po żywocie ra[j]ski przebyt.

Kirieleison.

Bogurodzica to jedna z najstarszych pieśni i utworów literatury polskiej, zabytek. Powstała prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku. Po lewej stronie najstarsze jej strofy. Pierwsza strofa rozpoczyna się inwokacją, zwrotem bezpośrednim do matki Boskiej. Modlący się wierni proszą Marię o wstawiennictwo u Jej syna: zyszczy – pozyskaj nam, spuści nam – ześlij nam, przychyl się.

Strofa kończy się zwrotem “Kyrielejson” – Panie zmiłuj się nad nami, który powtarza się także na zakończenie dzieła.

W drugiej zwrotce jest zwarta prośba do Jezusa – Bożyce – syn Boga, którego kiedyś ochrzcił Jan Chrzciciel. Za pośrednictwem Matki Boga i właśnie św. Jana pragną, aby Pan dał im spokojne i dostatnie (zbożne – od pobożny lub od zboża) życie na ziemi, a po śmierci raj w niebie.

I jeszcze…

Bogurodzica rękopis z1407 r.

Bogurodzica rękopis z 1407 r.

Pieśń ma charakter modlitwy i prośby. Wierni modlą się do Matki Boskiej, aby za Jej wstawiennictwem oraz wstawiennictwem świętego Jana uzyskać rozgrzeszenie. “Kirielejson” – to refren symbolizujący prośbę o spełnienie próśb. Matka ma wysłuchać błagań i wstawić się do swego syna nazywanego Bożycem i gospodzinem.

“Bogurodzica” była śpiewana podczas świąt, a także pełniła funkcję hymnu narodowego Wielkiego Księstwa Litewskiego pomiędzy XIV a XVIII wiekiem. Jej autorstwo przypisywano św. Wojciechowi, ale faktu tego nie potwierdzają badania.

W Bogurodzicy znajdują się liczne archaizmy. Niektóre z nich były przestarzałe już w XV wieku:
leksykalne (dawne wyrazy)
dziela – dla
bożyc – syn Boga
Gospodzin – Pan
zbożny – dostatni
przebyt – bytowanie, istnienie
rodzica – matka
jąż, jegoż – którą, którego
słowotwórcze (przestarzały sposób tworzenia wyrazów):
Bogurodzica – matka Boga, już w XV w. mówiło się matka (kogo?, czyja?) Boga, a nie matka (komu?) Bogu
fleksyjne (dawne końcówki odmiany wyrazów)
raczy – racz
ziści – pozyskaj
spuści – ześlij
rzeczowniki zawierają dawną końcówkę wołacza -y, -i
składniowe (nieużywany sposób łączenia wyrazów w zdaniu)
Bogiem sławiena – sławiona przez Boga
fonetyczne (dawny sposób wymawiania wyrazów)
Krzciciela – Chrzciciela
sławiena – wysławiana (zapożyczenie z języka czeskiego)
zwolena – wybrana (przegłos polski)

Dodaj komentarz


Reklamy Prolink:  

This movie requires Flash Player 9